W dniach 25–29 maja br. Bolonia stała się światową stolicą badań nad pszenicą. To właśnie tam odbył się 4. Międzynarodowy Kongres Pszenicy (International Wheat Congress – IWC2026), gromadząc blisko 800 naukowców, przedstawicieli instytucji badawczych, organizacji branżowych, administracji publicznej oraz przemysłu zbożowego z całego świata. Gospodarzem wydarzenia był Uniwersytet Boloński wraz z Wheat Initiative, a celem kongresu było przedstawienie najnowszych osiągnięć naukowych oraz wyznaczenie kierunków rozwoju światowej produkcji pszenicy.
Hasłem przewodnim spotkania była zrównoważona, odporna na zmiany klimatu i jednocześnie wysokiej jakości produkcja pszenicy, zdolna sprostać wyzwaniom rosnącej populacji oraz presji środowiskowej. Organizatorzy podkreślali, że przyszłość bezpieczeństwa żywnościowego świata w dużej mierze zależy od postępu w badaniach nad tym najważniejszym zbożem.
Jednym z dominujących tematów kongresu były skutki zmian klimatu dla produkcji pszenicy. W licznych wystąpieniach wskazywano na rosnącą częstotliwość susz, fal upałów oraz ekstremalnych zjawisk pogodowych, które coraz silniej wpływają na plonowanie. Dyskutowano nad strategiami hodowlanymi pozwalającymi zwiększyć odporność odmian na stres cieplny i niedobory wody, a także nad rolą nowoczesnych technologii wspierających zarządzanie produkcją roślinną.
Znaczną uwagę poświęcono również programowi AHEAD (Alliance for Wheat Adaptation to Heat and Drought), skupiającemu międzynarodowe środowisko naukowe pracujące nad przystosowaniem upraw pszenicy do coraz trudniejszych warunków klimatycznych. Podkreślano, że współpraca międzynarodowa staje się dziś ważnym elementem skutecznego reagowania na globalne zagrożenia dla produkcji zbóż.
Istotną część programu poświęcono genomice, fenomice oraz nowoczesnym metodom hodowli. Naukowcy prezentowali wyniki badań nad genomem pszenicy, pangenomiką oraz wykorzystaniem zaawansowanych narzędzi biologii molekularnej do identyfikacji genów odpowiedzialnych za odporność na choroby, tolerancję stresów środowiskowych czy poprawę jakości technologicznej ziarna.
Wiele prezentacji dotyczyło wykorzystania sztucznej inteligencji, analizy dużych zbiorów danych oraz cyfrowych narzędzi wspomagających selekcję hodowlaną. Coraz większą rolę odgrywają także technologie zdalnego monitoringu pól, obrazowania satelitarnego oraz modelowania wzrostu roślin, pozwalające szybciej identyfikować pożądane cechy odmianowe.
Eksperci podkreślali, że połączenie klasycznych metod hodowlanych z nowoczesnymi technologiami cyfrowymi znacząco skraca czas potrzebny na wprowadzenie nowych odmian do praktyki rolniczej.
W programie kongresu ważne miejsce zajęły zagadnienia związane ze zrównoważoną produkcją pszenicy. Sesje poświęcono między innymi gospodarowaniu glebą, zdrowiu mikrobiologicznemu ryzosfery, ograniczaniu stosowania środków ochrony roślin oraz redukcji emisji gazów cieplarnianych w produkcji zbożowej.
Dużym zainteresowaniem cieszyły się dyskusje dotyczące możliwości zmniejszania śladu węglowego produkcji pszenicy poprzez wykorzystanie rolnictwa precyzyjnego, monitoringu satelitarnego oraz bardziej efektywnego zarządzania nawożeniem. Zwracano uwagę, że przyszłe systemy produkcji będą musiały jednocześnie zwiększać wydajność i ograniczać presję na środowisko.
Choć znaczną część programu zdominowały zagadnienia produkcyjne i hodowlane, nie zabrakło również tematów istotnych dla młynarstwa i przetwórstwa. Uczestnicy analizowali wpływ genetyki oraz warunków uprawy na jakość technologiczną pszenicy, wartość odżywczą produktów zbożowych oraz oczekiwania współczesnych konsumentów.
W trakcie paneli dyskusyjnych poruszano kwestie związane z żywieniem człowieka, funkcjonalnością produktów pszennych oraz możliwościami tworzenia odmian lepiej odpowiadających wymaganiom przemysłu spożywczego. Podkreślano rosnące znaczenie badań nad jakością białek, składem elementów bioaktywnych oraz wpływem produktów pszennych na zdrowie.
Jednym z najważniejszych wniosków z kongresu jest konieczność dalszego wzmacniania międzynarodowej współpracy naukowej. Organizatorzy podkreślali, że żadne państwo nie jest w stanie samodzielnie sprostać wyzwaniom związanym z bezpieczeństwem żywnościowym, zmianami klimatu czy ochroną zasobów naturalnych.
W Bolonii spotkali się przedstawiciele najważniejszych ośrodków badawczych zajmujących się pszenicą, reprezentujący Europę, Amerykę Północną i Południową, Australię, Azję oraz Afrykę. Kongres stworzył przestrzeń do wymiany doświadczeń, prezentacji wyników badań oraz inicjowania nowych projektów międzynarodowych.
Choć wydarzenie to miało przede wszystkim charakter naukowy, przedstawione podczas kongresu wyniki badań będą miały bezpośredni wpływ na przyszłość całego łańcucha – od hodowli i produkcji rolniczej po młynarstwo i przemysł spożywczy. Nowe odmiany bardziej odporne na stres klimatyczny, technologie ograniczające wpływ produkcji na środowisko oraz postęp w zakresie jakości i wartości odżywczej ziarna będą w kolejnych latach kształtować konkurencyjność sektora zbożowego.
Tegoroczny kongres potwierdził, że przyszłość pszenicy będzie opierać się na synergii nauki, innowacji i współpracy międzynarodowej. W obliczu globalnych wyzwań to właśnie wiedza i nowoczesne technologie pozostają najważniejszym narzędziem zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego.
(fot. IWC2026)
